مقدمه
کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC) شامل عربستان سعودی،
امارات متحده عربی، قطر، کویت، عمان و بحرین، با جمعیتی بالغ بر ۵۸ میلیون نفر و رشد سریع شهرنشینی، به یکی از بزرگترین واردکنندگان مواد غذایی جهان تبدیل شدهاند. شرایط اقلیمی نامناسب، کمبود آب و زمین کشاورزی باعث شده بیش از ۸۰٪ نیاز غذایی این کشورها از طریق واردات تأمین شود.
در این میان، محصولات گلخانهای نظیر گوجهفرنگی، فلفل دلمهای، خیار و بادمجان به دلیل قابلیت تولید کنترلشده، کیفیت بالا و پایداری در عرضه، جایگاه ویژهای در سبد وارداتی آنها دارند.
۲. وضعیت تولید و واردات در GCC
کشورهای GCC در سالهای اخیر تلاشهایی برای توسعه تولید داخلی با کمک فناوریهای نوین کشاورزی مانند سیستمهای هیدروپونیک و کنترل اقلیم انجام دادهاند. با این حال، این تولید داخلی هنوز پاسخگوی تقاضای رو به رشد نیست. بهعنوان نمونه:
– امارات بیش از ۸۵٪ از میوه و سبزیجات مصرفی خود را وارد میکند.
– عربستان حدود ۷۰٪ نیاز بازار محصولات تازه خود را از طریق واردات تأمین میکند.
– قطر، بحرین و عمان وابستگی شدیدتری به واردات دارند.
از مهمترین صادرکنندگان به این منطقه میتوان به اردن، ترکیه، هند، هلند و کنیا اشاره کرد.
۳. امارات؛ هاب لجستیک و واردات کشاورزی در GCC
امارات بهویژه با زیرساختهای لجستیکی پیشرفته خود، دروازه اصلی واردات محصولات کشاورزی به منطقه محسوب میشود. بنادری چون جبل علی (دبی)، بندر خالد (شارجه)، بندر زاید (ابوظبی) و بندر فجیره، مسیر ورود بخش بزرگی از محصولات کشاورزی را تشکیل میدهند.
پس از ورود، محصولات توسط شرکتهای پخشکننده بزرگ از طریق سیستم توزیع زمینی و دریایی به سایر کشورهای GCC منتقل میشوند. وجود تعرفه ترجیحی صفر بین کشورهای عضو شورای همکاری، باعث تسهیل جابجایی و رقابتپذیری بیشتر شده است.
۴. ترکیب جمعیتی و نحوه مصرف
جمعیت GCC عمدتاً جوان، شهری و مهاجرمحور است. در امارات بیش از ۸۰٪ جمعیت را مهاجران تشکیل میدهند که ذائقه و الگوی مصرف متنوعی دارند. این امر باعث شده تقاضا برای میوهها و سبزیجات تازه، با تنوع بالا، در بستهبندیهای بهداشتی و آماده مصرف افزایش یابد.
در عربستان نیز بهدلیل افزایش آگاهی غذایی و گرایش به زندگی سالم، تقاضا برای محصولات ارگانیک و گلخانهای در حال رشد است.
۵. فرصتهای صادراتی برای تأمینکنندگان خارجی
– تقاضای دائمی و وابستگی بالا به واردات
کشورهای GCC بهخصوص در فصل تابستان، تولید داخلی ندارند و تقاضا برای واردات افزایش مییابد.
– قابلیت صادرات مجدد از امارات به سایر کشورهای GCC
